महिला बचत गटांसाठी आर्थिक उन्नतीची संधी

विशेष वृत्त

कृषी अवजारे बँक स्थापनेसाठी २४ लाख रुपयांपर्यंत अनुदान ग्रामीण महाराष्ट्राच्या अर्थव्यवस्थेत महिला बचत गटांचे योगदान दिवसेंदिवस अधिक प्रभावी होत आहे. केवळ बचत आणि कर्जपुरवठ्यापुरते मर्यादित न राहता हे गट आता उत्पादनक्षम उपक्रमांमध्येही पुढे येत आहेत. याच पार्श्वभूमीवर राज्य शासनाच्या ‘नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प’ (पोकरा) अंतर्गत राबविण्यात येणारी ‘एक गाव – एक कृषी अवजारे बँक’ ही योजना महिला सक्षमीकरणासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल ठरत आहे. या योजनेच्या दुसऱ्या टप्प्यात गावस्तरावर कृषी अवजारे बँक स्थापन करण्यावर भर देण्यात आला आहे. शेतीतील वाढता खर्च, मजुरांची कमतरता आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अभाव या समस्यांवर मात करण्यासाठी ही संकल्पना उपयुक्त ठरणार आहे. विशेषतः यवतमाळसारख्या शेतीप्रधान आणि आव्हानात्मक जिल्ह्यात ही योजना शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक ठरेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. या योजनेचे प्रकल्पाच्या एकूण मूल्याच्या ६० टक्के किंवा कमाल २४ लाख रुपयांपर्यंत अनुदान मिळणार असल्याने महिला बचत गटांसाठी ही मोठी आर्थिक मदत ठरणार आहे. त्यामुळे आधुनिक कृषी अवजारे खरेदी करणे सोपे होणार असून शेती अधिक कार्यक्षम आणि नफ्याची होण्यास मदत मिळेल. दरम्यान, गावस्तरावर कृषी अवजारे बँक स्थापन करण्यासाठी ऑनलाईन अर्ज करण्याच्या मुदतीत वाढ करण्यात आली आहे. पूर्वी ५ एप्रिल २०२६ ही अंतिम मुदत होती; मात्र आता ती वाढवून २५ एप्रिल २०२६ करण्यात आली आहे. ‘उमेद’ आणि ‘माविम’ पुरस्कृत महिला बचत गट तसेच महिला गाव संघांचा अधिकाधिक सहभाग वाढवण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे. या योजनेसाठी प्रकल्पांतर्गत निवड झालेल्या गावांतील नोंदणीकृत महिला बचत गट आणि महिला गाव संघ पात्र ठरणार आहेत. एका गावातून एकापेक्षा जास्त अर्ज आल्यास लाभार्थी गटाची निवड ऑनलाईन लॉटरी पद्धतीने केली जाणार आहे, त्यामुळे पारदर्शकता राखली जाणार आहे. याशिवाय, १५ एप्रिल २०२६ पर्यंत जिल्हास्तरावर विशेष मेळावे आयोजित करण्यात येणार आहेत. या मेळाव्यांमध्ये बँक प्रतिनिधी उपस्थित राहून कर्जसुविधा आणि आर्थिक नियोजनाबाबत मार्गदर्शन करतील. त्यामुळे इच्छुक गटांना योजना समजून घेण्यास आणि अर्ज प्रक्रियेत सहभागी होण्यास मदत मिळणार आहे. या योजनेचा जास्तीत जास्त महिला शेतकरी गटांनी लाभ घ्यावा. तसेच इच्छुक गटांनी अधिक माहितीसाठी संबंधित जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी किंवा ‘आत्मा’ कार्यालयाशी संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे. एकूणच, ‘एक गाव – एक कृषी अवजारे बँक’ अंतर्गत गावस्तरावर कृषी अवजारे बँक स्थापन करण्याची ही योजना ग्रामीण महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासोबतच शेती क्षेत्रात सकारात्मक बदल घडवून आणणारी ठरणार आहे.